ÖMER FARUK ALTIN/EGE'YE BAKIŞ - İzmir'in kent tarihi için önemli bir yere sahip olan ve uzun yıllar boyunca kente hizmet veren Tarihi Elektrik Fabrikası'na ilişkin yeni bir gelişme yaşandı.
Bir dönem satış kararıyla kamuoyunda tepki çeken yapı ve çevresindeki taşınmazlar için imar planı değişikliği, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından onaylanarak Resmî Gazete'de yayımlandı.
Konuya ilişkin Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi tarafından bir açıklama yayımlandı.
Yayımlanan açıklamada, ilgili plan değişikliği ile alanın kamusal kullanım yaklışımının ortadan kaldırıldığı ve parselin yapılaşma yoğunluğu artırılmış ve endüstri mirası niteliğindeki kültür varlığının çevresi ticaret ve turizm odaklı yüksek yoğunluklu yapılaşmaya açıldığı dile getirildi.
Bu durumun hem endüstriyel miras ögesi olan Tarihi Elektrik Fabrikasının özgün işlevine uygun bir işlev ile gelecek kuşaklara aktarılmasına engel olacağı hem de tarihi yapının siluetini ve algısını yoğun yapılaşma ile tehdit edeceğine vurgu yapıldı.
"BU KARAR KENTLERİN TARİHSEL VE KÜLTÜREL DEĞERLERİNİ RANT NESNESİNE DÖNÜŞTÜRMEKTEDİR"
Alınan kararın planlamayı kamusal araç olmaktan çıkarıldığı ve özelleştirme politikalarının bir parçası haline getirildiği belirtilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Bu karar yalnızca bir imar planı değişikliği değildir. Bu karar, İzmir`in endüstri mirası niteliğindeki en önemli kültür varlıklarından biri olan Tarihi Elektrik Fabrikası ve çevresinin sermaye odaklı bir planlama anlayışıyla yeniden tanımlanması anlamına gelmektedir. Daha da önemlisi bu plan değişiklikleri; kentlilerin, meslek odalarının ve yerel yönetimlerin itirazları dikkate alınmadan; toplumsal bir tartışma yürütülmeden onaylanmıştır. Bilimsel ve katılımcı planlama süreçleri tasfiye edilmiştir. Bu yaklaşım şehircilik ilkeleriyle ve kamu yararı anlayışıyla açıkça çelişmektedir.
Sosyal devlet anlayışı; kamu mülkiyetindeki alanların toplumsal yarar gözetilerek korunmasını ve değerlendirilmesini zorunlu kılar. Kamu yararı, tarihi ve kültürel değerlerin satışından elde edilecek kısa vadeli gelirler değildir. Buna karşın alınan bu karar, kamu mallarının planlama araçları kullanılarak sermayeye devredilmesinin önünü açmakta; kentlerin tarihsel ve kültürel değerlerini ekonomik rant nesnesine dönüştürmektedir.
TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi ve TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi olarak Tarihi Elektrik Fabrikası ve çevresindeki alanın özelleştirme politikaları ile yapılaşmaya açılmasına karşı olduğumuzu bir kez daha açıkça ifade ediyoruz. Endüstri mirası niteliğindeki bu alanın kamusal, kültürel ve bilimsel işlevlerle değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor; mimarlık ve planlama ilkelerine aykırı biçimde alınan bu kararın hukuki ve mesleki tüm yollarla takipçisi olacağımızı kamuoyuna ilan ediyoruz"
"İZMİR HALKINI DAYANIŞMAYA ÇAĞIRIYORUZ"
Açıklamanın son bölümünde dayanışma çağrısı yapan, alınan karara karşı; hukuki, mesleki ve toplumsal mücadelelerini sürdüreceklerini açıklayarak şu ifadelere yer verdi:
"12 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete`de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile duyurulan ve önümüzdeki süreçte askıya çıkarılacak olan imar planı değişikliklerine karşı yerel yönetimleri, meslek odalarını, sivil toplum kuruluşlarını, akademiyi ve İzmir halkını güçlü bir ortak tutum almak için dayanışmaya çağırıyoruz!
"RANTA TESLİM EDİLEMEZ"
Kentimizin tarihsel ve kültürel mirasının rant projelerine teslim edilmesine izin vermeyeceğiz. Tarihi Elektrik Fabrikası`nın ticari yapılaşma baskısı altında yok edilmesine karşı hukuki, mesleki ve toplumsal mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz.
Tarihi Elektrik Fabrikası İzmir halkına aittir, ranta teslim edilemez!"
