Bergama’da yeni arkeolojik keşif: Gözetleme Kulesi 1'inci derece SİT ilan edildi!

İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun aldığı karar doğrultusunda, Bergama Zafer Mahallesi sınırları içerisinde bulunan alan için yeni bir koruma kararı alındı.

Kurul kararında, 238 ada 20 parselde bulunan alanın 1. derece arkeolojik SİT olarak tescilledi.

Ege'de Sonsöz'de yer alan habere göre, Karara konu alanın geçmişte de arkeolojik SİT sınırları içerisinde bulunduğu belirtildi. Kurul kararında, söz konusu parselin bir bölümünün “Antik Kanalizasyon” adıyla 3. derece arkeolojik SİT olarak tescil edilen alanın içerisinde kaldığı aktarıldı.

Alanla ilgili yeni inceleme ise Prof. Dr. Felix Pirson başkanlığında 2025 yılında gerçekleştirilen Bergama, Kınık Arkeolojik Yüzey Araştırması kapsamında yapıldı.

Araştırma sırasında tespit edilen alanın yeniden değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan rapor ve uzman incelemeleri kurul gündemine taşındı. İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü uzmanlarınca hazırlanan 29 Haziran 2026 tarihli raporun da kurul tarafından incelendiği belirtildi.

Kurul, yapılan değerlendirmelerin ardından alanın koruma statüsünün 1. derece arkeolojik SİT olarak belirlenmesini kararlaştırdı.

“GÖZETLEME KULESİ” OLARAK KAYDA GEÇTİ

Karara eklenen kültür varlığı envanterinde alanın adı “Gözetleme Kulesi” olarak yer aldı.

Envanterdeki genel tanımda, Pergamon antik kentine hakim bir noktada, doğal yükselti üzerinde bulunan ve etrafı hakim bir tepe üzerinde neredeyse tamamen yıkılmış halde bulunan gözetleme kulesinin, yaklaşık hâkim kule seviyesinde korunduğu belirtildi.

Alanla ilgili değerlendirmede, yüzeyde çok sayıda büyük boyutlu kesme taş ve temel izlerinin bulunduğu, bazı taşların ise doğrudan zemine yerleştirilmiş durumda olduğu kaydedildi. Bu bulguların alanın arkeolojik niteliğine ilişkin incelemelerde dikkate alındığı görüldü.

YÜZEYDE TAŞ VE TEMEL İZLERİ TESPİT EDİLDİ

Kurul kararına eklenen envanter belgesinde, 2025 yılı arkeolojik yüzey araştırması kapsamında hazırlanan sonuç raporundan da değerlendirmelere yer verildi.

Raporda, söz konusu alanın “buluntu yeri 10” olarak tanımlandığı ve Bergama’nın batısındaki Zafer Mahallesi sınırları içerisinde yer aldığı belirtildi. Alanın topoğrafik konumu ile çevresindeki arkeolojik izlerin araştırma kapsamında incelendiği aktarıldı.

Yapılan yüzey araştırmasında alan içerisinde çok sayıda büyük boyutlu kesme taş ve temel izinin bulunduğu, bazı taşların ise doğrudan zemine yerleştirildiği kaydedildi. Bu bulguların, alanın geçmişteki kullanımına ilişkin değerlendirmeler açısından önem taşıdığı belirtildi.

Kurul kararına eklenen fotoğraflarda da arazide farklı boyutlarda taş blokların, yapı kalıntısı niteliğindeki parçaların ve yüzeyde görülebilen temel izlerinin bulunduğu görülüyor.

KORUMA ÖNLEMLERİ DE BELİRLENDİ

Alan için hazırlanan kültür varlığı envanterinde mevcut durumda herhangi bir koruma uygulamasının bulunmadığı belirtildi. Bununla birlikte, ilgili yerel yönetim ve güvenlik birimlerince alanın sıkı şekilde kontrol edilmesi ve yerel halkın konuya ilişkin bilgilendirilmesi önerildi.

Envanterde ayrıca alanın 1. derece arkeolojik SİT potansiyeline sahip olduğu belirtildi. Koruma önerisi kapsamında, alanın kontrolünün sürdürülmesi ve gerekli koruma önlemlerinin alınması istendi.

Kurulun kararıyla birlikte Zafer Mahallesi’ndeki 238 ada 20 parselin ilgili bölümü için 1. derece arkeolojik SİT tesciline ilişkin pafta, tescil fişi ve SİT paftasının uygun olduğuna karar verildi. Böylece daha önce 3. derece arkeolojik SİT niteliğindeki “Antik Kanalizasyon” alanıyla ilişkilendirilen bölgede, yeni arkeolojik tespitler doğrultusunda daha yüksek düzeyde koruma statüsü oluşturulmuş oldu.