Ege İhracatçı Birlikleri (EİB), 2025 yılı sonunda 18 milyar 505 milyon dolarlık ihracata imza atarken, Türkiye’nin toplam 273 milyar 434 milyon dolarlık ihracatından aldığı pay yüzde 6,75 oldu. Böylece EİB’nin Türkiye ihracatındaki payı 16 yıl sonra yeniden yüzde 7’nin altına geriledi.
EİB, en son 2009 yılında yüzde 6,6 ile yüzde 7’nin altında bir paya sahip olmuştu. Son dört yıldır ihracatı 18,3-18,5 milyar dolar bandında seyreden birlik, bu süreçte Türkiye ihracatındaki payını artırmakta zorlandı.
Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye ihracatının yüzde 80’inden fazlasını gerçekleştiren Egeli ihracatçılar, ilerleyen yıllarda İstanbul ve Anadolu şehirlerinde ihracatın yaygınlaşmasıyla birlikte ihracatlarını artırmalarına rağmen toplam ihracattan aldıkları payda gerileme yaşadı.
1980 yılında kuru meyve, tütün ve tekstil sektörlerinin katkısıyla 523 milyon dolarlık ihracat gerçekleştiren EİB, Türkiye’nin 2 milyar 910 milyon dolarlık ihracatından yüzde 18 pay almıştı. Birlik, 2000 yılına kadar Türkiye ihracatındaki payını yüzde 10’un üzerinde tutmayı sürdürdü.
2000 yılında Türkiye’nin toplam ihracatı 27,2 milyar dolar olurken, EİB 2,6 milyar dolarlık katkı sağladı ve payı yüzde 9,5 seviyesine geriledi. EİB, sonraki çeyrek asırlık dönemde ise hiçbir yıl Türkiye ihracatında iki haneli paya ulaşamadı.
2008 küresel krizinde 7 milyar 977 milyon dolarlık ihracat yapan EİB, Türkiye’nin 127,6 milyar dolarlık ihracatında yüzde 6,2’lik payla son yılların en düşük seviyesini gördü. 2011 yılında 11 milyar 399 milyon dolarlık ihracatla tarihinde ilk kez 10 milyar dolar eşiğini aşan birlik, Türkiye’nin 135 milyar dolarlık ihracatında yüzde 8,4 pay aldı.
2015 yılında Türkiye 143,8 milyar dolar ihracat gerçekleştirirken, EİB 10 milyar 450 milyon dolarlık dış satımla yüzde 7,2 paya sahip oldu. Pandemi yılı olan 2020’de ise EİB’nin ihracatı 13 milyar dolara yükselirken, Türkiye’nin 169,5 milyar dolarlık ihracatında yüzde 7,7’lik pay elde edildi.
EİB Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, EİB’nin ihracatının 2000 yılında 2,6 milyar dolardan 2025 yılı sonunda 18,5 milyar dolara çıkarak 7 kattan fazla arttığını belirtti.
Eskinazi, buna rağmen Türkiye ihracatından alınan payın azalmasının temel nedenlerinden birinin 2000 yılından sonra kurulan bazı ihracatçı birliklerinin merkezlerinin İstanbul ve Ankara’da yer alması olduğunu ifade etti.
Türkiye’de ihracatın 2000 yılına kadar 20 sektörde kayda alındığını belirten Eskinazi, “2000 yılı sonrasında makine, iklimlendirme, savunma sanayi, mücevher, çelik, gemi, yat ve hizmetleri sektörlerinde yeni ihracatçı birlikleri kuruldu. Ancak son yıllarda ihracatın lokomotifi olan otomotiv ve kimya sektörlerinde Ege’de birlik kurulmasına yönelik girişimlerimiz sonuçsuz kaldı.” dedi.
Eskinazi, Ege Bölgesi’ndeki otomotiv ve kimya ihracatının EİB kayıtlarında yer almadığını belirterek, “T.C. Ticaret Bakanlığı verilerine göre Ege Bölgesi’nin ihracatı 44 milyar dolara ulaşıyor ve Türkiye ihracatından yaklaşık yüzde 16 pay alıyoruz. Kimya, otomotiv, elektrik-elektronik ve yenilenebilir enerji ekipmanları sektörlerinde EİB bünyesinde yeni ihracatçı birlikleri kurulması halinde EİB’nin ihracat kaydının 30-35 milyar dolar aralığına ulaşacağını öngörüyoruz.” ifadelerini kullandı.
