Efes’te 'arkeolojik tahribat' iddiası yargıya taşındı

EGE'YE BAKIŞ - Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP), UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Efes Antik Kenti’ndeki Karşılama Merkezi inşaatıyla ilgili Selçuk Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulundu. EGEÇEP, inşaat sürecinde 1. derece arkeolojik sit alanındaki bazı yapı ve arkeolojik izlerin tahrip edildiğini öne sürdü.

EGEÇEP tarafından yapılan açıklamada, suç duyurusunun Ak Ece Restorasyon San. ve Tic. Ltd. Şti. yöneticileri ve görevlileri ile inşaatı denetlemekle görevli Selçuk Müze Müdürlüğü görevlileri ve İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu uzmanları hakkında yapıldığı belirtildi.

Açıklamada, şirket yöneticileri ve görevlileri hakkında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 65. maddesi kapsamında, kamu görevlileri hakkında ise Türk Ceza Kanunu’nun 257. maddesinde düzenlenen “görevi kötüye kullanma” suçu kapsamında işlem yapılması talep edildi.

SUÇ DUYURUSUNA GİDEN SÜREÇTE YAŞANANLAR!

Ayrıca açıklamada, Suç duyurusu bulununcaya dek derneğin yaşadığı sürece de değinildi.

Süreç şu ifadelerle aktarıldı:

"Suç duyurusunda bulununcaya dek yaşanılan süreci kamuoyuna aktarmak istiyoruz. EGEÇEP Derneği olarak bize gelen bilgiler ve sahada yaptığımız gözlemler üzerine kamuoyunda Efes Antik Kenti Karşılama Merkezi olarak bilinen proje hakkında İzmir 1. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'ne 19.12.2025 tarihli iadeli taahhütlü mektupla bilgi edinme başvurusu yaptık. Başvuruda; İzmir İli Selçuk İlçesi Efes Antik Kenti Karşılama Merkezi inşaatı ile ilgili olarak, Kurul tarafından verilmiş bir izninin olup olmadığı konusunda bilgi verilmesi, verilmiş bir izin varsa projeyle birlikte kararın bir örneğinin gönderilmesi, süren inşai faaliyetin Kurul kararlarına uygun olup olmadığının denetiminin yapılması, başvuru üzerine yapılan işlemler hakkında Avukatlık Kanunu'nun 2/son maddesi uyarınca bilgi verilmesi talep ettik. EGEÇEP Hukuk Kurulu Üyesi Av. Arif Ali Cangı'ya gönderilen 26.12.2025 tarihli E-66017023-165.99-7747707 sayılı yazıyla yanıt verildi. Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü yazısında, "... anılan taşınmazların ...İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 28.09.2011 tarih ve 29 sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı, Kurulumuzun 12.08.2016 tarih ve 4894 sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı uygun görülen 1. derece arkeolojik sit alanında yer aldığı görülmüştür. Onaylı koruma amaçlı imar planı doğrultusunda alınan kurul kararları ile de çevre düzenleme projesi ve uygulama projeleri uygun görülmüş olup, 2863 sayılı Yasa kapsamında uygulamaların Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü ile Kazı Başkanlıklarının denetiminde yürütüldüğü..." belirtildi.

Görüldüğü üzere Koruma Bölge Kurulu'ndan gelen bu yazıyla, sahada gözlemlenen inşai faaliyete ilişkin projenin İzmir 1. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından onaylandığı anlaşılmaktadır. Bunun üzerine söz konusu Koruma Bölge Kurulu kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali için dava açılmıştır"

İLGİLİ ALAN DA ARKEOLOJİK AÇIDAN POTANSİYEL TAŞIYOR!

Efes Karşılama Merkezi inşaatı alanında bugüne kadar yapılan arkeolojik kazılara dikkat çekilen açıklamada, ilgili alanın da önemli bir arkeolojik açıdan ciddi bir potansiyeli olduğuna dikkat çekilerek geçmiş kayıtların eksikliğine ve ulaşılamamasının soru işaretleri oluşturduğuna vurgu yapıldı.

Konuya ilişkin şu ifadelere yer verildi:

"Efes Karşılama Merkezi inşaat alanında bugüne kadar yapılan arkeolojik çalışmalara gelecek olursak; 1922-29 arasında Avusturya Arkeoloji Enstitüsü tarafından yürütülen ilk Vedius Gimnazyumu ve çevresi kazı ve araştırmalarında; Helenistik sur duvarı üzerinde yer alan Koressos Kapısının doğusu, kuzey ve batısındaki sur dışı alanlar bütün antik kentlerle benzer şekilde nekropol olarak tanımlanmıştır. Söz konusu nekropolün düzlükte yer alan önemli bir kısmı 1990’larda yapılan asfalt yol altında kalmıştır. 1978 yılında gündüz vakti yapılan bir kaçak kazı ihbarı sonucu Vedius Gimnazyumu kuzeyinde, Koressos Limanı bölgesinde Efes Müzesi tarafından kazı çalışması başlatılmıştır. Bu kazıyı arkeolog Suzan Bayhan yürütmüştür. Kazı sonucu duvarları freskolu oda mezar içerisinde mermer bir lahit ortaya çıkarılmıştır. Bu eser halen Efes Müzesi avlusunda (1.36.78) envanter numarasıyla sergilenmekte, Musa’lar Lahdi olarak tanımlanmaktadır. Bu lahdin buluntu yerini gösterir plan, harita ile envanter kaydı içeriğine ne yazık ki ulaşamıyoruz!

2025 yılı Nisan ayında Efes Karşılama Merkezi inşaatı başlayınca bir anda alana çok sayıda iş makinası, kepçe, dozer, silindir girmiştir. O güne kadar maki, çalı ve birkaç incir ağacından oluşan doğal bitki örtüsü ve aralarda görülen taş yığınları ile bazı duvarlar bu makinalarla adeta traşlanmıştır. Ardından da hızla dolgu yapılmaya başlanmıştır. İnşaatın bu başlangıç aşamasında arazideki arkeolojik izlerin hızla ortadan kaldırıldığı anlaşılmaktadır. İnşaat alanından elimize geçen bazı fotoğraflarda görülebildiği kadarıyla; roma dönemi duvar işçiliğine uygun, yer yer sıvalı bir yapının iş makinaları ile tahrip edildiği açıkça görülmektedir. 1. derece arkeolojik sit alanındaki bir yapı hangi yasaya dayanılarak, hangi kurul izniyle tahrip edilmiş ve ortadan kaldırılmıştır? Acaba bu yapı 1978 yılında Efes Müzesi tarafından Kazısı yapılarak gün yüzüne çıkarılan (1.36.78) envanter numaralı Musa’lar Lahdinin bulunduğu mezar odası mıdır? Değilse nedir? Konunun hukuki ve bilimsel olarak aydınlanmasına ihtiyaç vardır"

"KAMU DAVASI AÇILSIN!"

Sorumlulularla ilgili kamu davasının açılması yönünde çağrı yapılan açıklamanın son bölümünde şu ifadeler kullanıldı:

"Sonuç olarak; 1. derece arkeolojik sit alanı olan Efes Karşılama Merkezi inşaat sahasındaki fotoğraflarla da görüntülenen tahribatlar ve varsa başka korunması gerekli taşınmaz kültür varlıkları bozulması ve tahribine yol açan Ak Ece Restorasyon San. Ve Tic. Ltd. Şti. yöneticileri ve görevlileri hakkında, 2863 Sayılı Kanunun 65.maddesi ve ilgili mevzuat gereğince cezalandırılmaları, İnşaatı denetlemekle görevli Selçuk Müze Müdürlüğü görevlileri ile İzmir 1.Nolu Koruma Bölge Kurulu uzmanlarının hakkında da görevlerini kötüye kullandıklarından TCK madde 257 ve ilgili mevzuat gereği cezalandırılmaları için kamu davası açılmasını talep ediyoruz"